Σύμφωνα με αυτή τη νέα ηθική, ο δημοσιογράφος δεν είναι απλός και αντικειμενικός διαμεσολαβητής της είδησης αλλά ένα είδος κριτικού σχολιαστή, άρα ένα είδος αυθεντίας, ο οποίος φροντίζει να δώσει στον ακροατή, τον τηλεθεατή ή τον αναγνώστη την είδηση μαζί με το σχόλιο της και μαζί με μία γνώμη πάνω στο θέμα της, και πολύ συχνά, μόνο το σχόλιο και τη γνώμη χωρίς την είδηση.

Αξίζει τον κόπο να διαβάσετε όλο το post εδώ. Όσο για το ερώτημα που θέτει στο τέλος του άρθρου για το εάν τα blogs θα μπορούσαν να εξελιχτούν στην πέμπτη εξουσία, τα ιστολόγια σίγουρα αποτελούν μία διέξοδο έκφρασης για κάποιους ανεξάρτητους και δημιουργικούς ανθρώπους, όμως αμφιβάλλω αν θα μπορούσαν να αναπτύξουν ποτέ την απαραίτητη δυναμική για να χαρακτηριστούν “εξουσία”. Άλλωστε δεν νομίζω ότι είναι αυτός ο προορισμός τους…

Το γεγονός ότι δεν έγραφα τόσο καιρό δεν σημαίνει ότι δεν παρακολουθούσα τα τεκταινόμενα, με τα πιο αξιοσημείωτα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων να είναι κατά την άποψή μου:

• Η παρουσίαση της νέας διαφημιστικής καμπάνιας της Absolut. Μία καμπάνια-θρύλος, για την οποία έχω εκφράσει τον θαυμασμό μου στο παρελθόν, έφτασε στο τέλος της. Τα καλά νέα είναι ότι και η καινούργια ιδέα που σκαρφίστηκε η TBWA/Paris μοιάζει εξίσου ελκυστική: η Absolut πλέον προσκαλεί τον κόσμο να καταθέσει την άποψή του για το τι θα συνέβαινε “In an Absolut world” σε μια κίνηση που αποθεώνει μία τάση που ξεκίνησε από το Διαδίκτυο, το user generated content.
• Η εμφάνιση (ή μάλλον, όπως αναφέρει ο Nikan, η μετεξέλιξη) του Knowhow.gr. Ενδιαφέροντα άρθρα γύρω από “στρατηγική, επικοινωνία, καταναλωτική συμπεριφορά, ψηφιακός πολίτης, βιώσιμη ανάπτυξη”. Το γεγονός και μόνο ότι συνδέεται με τον Στάθη Χαϊκάλη, έναν σκεπτόμενο άνθρωπο και blogger που παρακολουθώ εδώ και καιρό, αρκεί για να βάλει το Knowhow.gr στα αγαπημένα μου.
• Η ημερίδα της Google στην Αθήνα όπου, όπως διαβάζω, συζητήθηκαν πολλά και ενδιαφέροντα.
• Το media attention που έχει συγκεντρώσει τον τελευταίο καιρό ο Titanas του Pestaola.gr (ANT1 -αν και τελικά δεν εμφανίστηκε-, ΣΚΑΪ, Ελεύθερος Τύπος, ΤΑ ΝΕΑ, Καθημερινή). Φαίνεται ότι τα παραδοσιακά media εξοικιώνονται ολοένα και περισότερο με την έννοια -και την αξία- του blogging.

Τα νέα απ’ ότι φαίνεται είναι πολύ ευχάριστα για τον κλάδο, με τον ρυθμό ανάπτυξης να ανέρχεται στο 7.68%. Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία της Media Services, το μερίδιο αγοράς για τα περιοδικά ήταν 38.96%, για την τηλεόραση 37.37%, για τις εφημερίδες 18.24% και για το ραδιόφωνο 5.44%. Μάλιστα. Και το Internet?

Είναι βέβαιο ότι η διαφημιστική δαπάνη στο Internet στην Ελλάδα είναι πολύ μικρή. Όχι όμως και μηδαμινή! Στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν θέλω να αδικήσω τη Ναυτεμπορική, η οποία προφανώς δημοσιεύει τα στοιχεία που της δίνει η Media Services, χωρίς κάποια διάθεση υποβάθμισης του Internet ως διαφημιστικό όχημα. Το παράξενο λοιπόν της υπόθεσης είναι γιατί η Media Services δεν παρέχει μετρήσεις για τη δαπάνη σε online media. Ή μήπως δεν διεξάγει καν τέτοιες μετρήσεις? Πώς μπορεί κάποιος επιχειρηματίας που διαβάζει τη Ναυτεμπορική να εμπιστευτεί το Internet για την προβολή της εταιρίας του όταν δεν το βλέπει καν ανάμεσα στα διαθέσιμα μέσα? Όποιος γνωρίζει περισότερα ας μας διαφωτίσει…

Όπως αναφέρει ο αρθρογράφος της σελίδας με τον τίτλο “Ευκαιρίες”: “Επειδή οι πηγές για τις ειδήσεις περί δημοπρασιών που γράφονται σε αυτές τις σελίδες προέρχονται κυρίως από το internet, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ανακαλύψαμε την είδηση σε ένα blog που θα βρείτε στη διεύθυνση http://interactiveideas.gr, υπογεγραμμένο από τον Αλέξανδρο. Και επειδή εκ παραδρομής δεν γράφτηκε η πηγή, αισθανόμαστε την υποχρέωση να το κάνουμε, προκειμένου να ικανοποιηθεί και ο φίλος μας ο Αλέξανδρος, που έκανε κάποιο σχόλιο στο blog του. Άλλωστε, σε καμία περίπτωση δεν δηλώσαμε ότι η είδηση ήταν δικό μας αποκλειστικό ρεπορτάζ.“

Παρά τον ανάλαφρο τόνο της διευκρίνισης (“προκειμένου να ικανοποιηθεί και ο φίλος μας ο Αλέξανδρος“?!), και παρ’ όλο που μού είναι δύσκολο να πιστέψω ότι η πηγή δεν γράφτηκε “εκ παραδρομής“, εγώ αισθάνομαι δικαιωμένος από αυτήν την εξέλιξη και θα ήθελα να ευχαριστήσω την εφημερίδα για την αποκατάσταση της τάξης. Είναι κάτι που ομολογώ ότι δεν περίμενα και αν μη τι άλλο δείχνει γρήγορα αντανακλαστικά και κατανόηση του κώδικα επικοινωνίας (και ανεπίσημης δεοντολογίας) των bloggers.

Λέτε να αρχίζει να αλλάζει κάτι στα παραδοσιακά ΜΜΕ?

Post στο Interactive Ideas στις 31/05/2007:

“Ως γνωστόν, η φαντασία και η δημιουργικότητα στο Διαδίκτυο δεν έχουν όρια. Θα περιμένατε ποτέ να βρείτε θέσεις εργασίας στο eBay? Πριν λίγες μέρες “ανέβηκε” στο δημοφιλές site το εξής προϊόν προς δημοπράτηση: ένα internship έξι εβδομάδων στα γραφεία της Saatchi & Saatchi στο Λονδίνο! Όποιος κατέθετε τη μεγαλύτερη προσφορά μέσα σε τρεις μέρες θα κέρδιζε τη θέση. Τελικά η δημοπρασία έκλεισε στις 1.331 λίρες, ποσό το οποίο προφανώς ο επιτυχών δεν ήταν υποχρεωμένος να καταβάλλει! Εξαιρετικά ευρηματική χρήση του Internet, θα σκεφτείτε, και μία έξοχη ευκαιρία για την Saatchi & Saatchi να προσελκύσει media coverage για μία τόσο απλή διαδικασία όσο το να προσλάβει έναν summer intern. Τα πράγματα όμως δεν έγιναν ακριβώς έτσι.

Στην πραγματικότητα, η γνωστή διαφημιστική εταιρία ήθελε όντως να προσλάβει κάποιον για ένα καλοκαιρινό placement έξι εβδομάδων*, και το brief που δόθηκε στους υποψήφιους ήταν: “Turn this poster into a job”.

Η δημοπρασία στο eBay ήταν ιδέα ενός εκ των υποψηφίων ο οποίος “έστησε” μία εικονική δημοπρασία για τη θέση (στην ουσία δημοπράτησε το poster), στην οποία φυσικά κέρδισε ο ίδιος. Μάλιστα ο συγκεκριμένος υποψήφιος διατηρεί δικό του marketing blog, όπου μπορείτε να διαβάσετε την ιστορία από πρώτο χέρι. Από όσο λέει ο ίδιος, ακόμα δεν έχει λάβει καμία απάντηση από την εταιρία. Έχω την εντύπωση ότι αν το καθυστερήσουν λίγο ακόμα θα τον αρπάξει κάποιος ανταγωνιστής…

*Αλήθεια, οι ελληνικές διαφημιστικές γιατί δεν προσφέρουν summer placements? Και αν προσφέρουν, μήπως τα δίνουν μόνο σε φίλους και γνωστούς? Όποιος έχει υπόψη κάποια τέτοια θέση ας με ενημερώσει!”

Άρθρο της εφημερίδας “Το Άρθρο”, αριθμός φύλλου 23, δημοσιευμένο στις 24 Ιουνίου 2007, σελίδα 07 στο ένθετο “Billion News” (τα bold δικά μου):

“Μέχρι τώρα είχαμε ακούσει να δημοπρατούνται έργα τέχνης, συλλεκτικά προσωπικά αντικείμενα, ρούχα, αυτοκίνητα, έπιπλα, ακόμα και φιλιά ωραίων κυριών για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Το ότι, όμως, η φαντασία των επιχειρηματιών του διαδικτύου θα έφτανε στο σημείο να θέσει σε δημοπράτηση μια θέση εργασίας, αυτό δεν θα μπορούσαμε να το φανταστούμε. Κι όμως, πρόσφατα, “ανέβηκε” στο site του eBay ένα internship έξι εβδομάδων στα γραφεία της Saatchi & Saatchi στο Λονδίνο! Οι διεκδικητές της θέσης θα έπρεπε να καταθέσουν τις σχετικές προσφορές μέσα σε τρεις μέρες.

Το ενδιαφέρον ήταν μεγαλύτερο απ’ όσο περίμεναν οι εμπνευστές της ιδέας και, τελικά, η θέση εργασίας “έκλεισε” στις 1.331 λίρες, ποσό το οποίο ο “νικητής” δεν ήταν υποχρεωμένος να καταβάλει.

Αυτό το τρικ έδωσε μια διαφορετική διάσταση στο ζήτημα της εύρεσης εργασίας και πρόσφερε στην Saatchi & Saatchi μια πρώτης τάξης ευκαιρία για να προβληθεί, χωρίς να χρειαστεί να δαπανήσει υπέρογκα ποσά για διαφήμιση. Τα πράγματα, όμως, δεν ήταν ακριβώς έτσι.

Στην πραγματικότητα, η γνωστή διαφημιστική εταιρία ήθελε όντως να προσλάβει κάποιον για μια καλοκαιρινή δουλειά, αλλά την ιδέα για τη δημοπρασία συνέλαβε ένας εκ των υποψηφίων, ο οποίος “έστησε” μία εικονική δημοπρασία για τη θέση (δημοπρατώντας το poster), στην οποία φυσικά κέρδισε ο ίδιος. Ο υποψήφιος διατηρεί δικό του marketing blog και, όπως αποκαλύπτει, ακόμα δεν έχει λάβει απάντηση από την εταιρία.”

Βλέπετε αυτό που βλέπω? Μήπως ο βαθμός ομοιότητας υπερβαίνει τα όρια της σύμπτωσης ή μου φαίνεται? Να ξεκαθαρίσω ότι η ένστασή μου δεν έγκειται στην αναπαραγωγή της είδησης, εξ άλλου και εγώ από κάπου το διάβασα και αποφάσισα να αφιερώσω ένα post σε αυτό το αξιοσημείωτο γεγονός. Πιστεύω όμως ότι το κείμενο της εφημερίδας δεν αποτελεί προϊόν πρωτογενούς δημοσιογραφικής έρευνας αλλά απλή αντιγραφή του δικού μου post. Και δεν θα είχα κανένα πρόβλημα με αυτό αν αναφερόταν ρητά η πηγή, δηλαδή το blog μου.

Υπάρχουν τρεις λόγοι που με κάνουν να πιστεύω ότι το άρθρο είναι αντιγραφή από το Interactive Ideas:

1. Η εξόφθαλμη ομοιότητα συγκεκριμένων φράσεων και προτάσεων.
2. Η φράση του άρθρου της εφημερίδας “ο οποίος “έστησε” μία εικονική δημοπρασία για τη θέση (δημοπρατώντας το poster), στην οποία φυσικά κέρδισε ο ίδιος“. Σε ποιο poster αναφέρεται? Δεν έχει εξηγήσει πουθενά προηγουμένως τι είναι αυτό το poster και για ποιο λόγο το δημοπράτησε ο υποψήφιος (σε αντίθεση με το δικό μου post, όπου αναφέρω τη φράση “ο οποίος “έστησε” μία εικονική δημοπρασία για τη θέση (στην ουσία δημοπράτησε το poster), στην οποία φυσικά κέρδισε ο ίδιος“, έχοντας ήδη εξηγήσει ότι “το brief που δόθηκε στους υποψήφιους ήταν: “Turn this poster into a job”” και έχοντας παραθέσει και την αντίστοιχη φωτογραφία!).
3. Ο πιο αστείος λόγος πάντως, που καταδεικνύει και τη γελοιότητα του άρθρου, είναι ότι αν ο αρθρογράφος είχε κάνει τον κόπο να ερευνήσει το γεγονός, αντί απλά να αντιγράψει το post μου, θα ήξερε ότι η Saatchi & Saatchi έχει ήδη απαντήσει αρνητικά στον υποψήφιο πριν από σχεδόν ένα μήνα! Αν το ήξερε δεν θα είχε συμπεριλάβει την (δική μου) πρόταση “ο υποψήφιος διατηρεί δικό του marketing blog και, όπως αποκαλύπτει, ακόμα δεν έχει λάβει απάντηση από την εταιρία“.

Το ξέρω ότι δεν είμαι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που του συμβαίνει αυτό, αλλά η συγκεκριμένη περίπτωση νομίζω ότι είναι τόσο προφανής που εξοργίζει. Εξηγήσεις από την εφημερίδα δεν περιμένω (ούτε σκοπεύω να μπω στον κόπο να ζητήσω), όμως θα ήθελα την άποψη της κοινότητας των bloggers επί του θέματος. Έχουν γίνει και άλλα τέτοια περιστατικά? Είναι καλή ιδέα τα Creative Commons licenses?

Δείτε επίσης: “Το Άρθρο” δικαιώνει το Interactive Ideas!

Το θέμα όμως του post δεν είναι το Second Life αλλά η αντιμετώπιση του Internet από τα παραδοσιακά media στην Ελλάδα. Διαβάζοντας ότι η La Reppublica δίνει δώρο ένα βιβλίο για το Second Life, σκέφτηκα “υπάρχει περίπτωση να έβλεπα κάτι τέτοιο στην Ελλάδα?” Μάλλον όχι, ήταν η απάντηση που έδωσα. Ένα άλλο ερώτημα βέβαια θα ήταν:”Γιατί να κυκλοφορήσει μια εφημερίδα με τέτοιο ένθετο? Ποιος ενδιαφέρεται στην Ελλάδα για το Second Life?” Ελάχιστοι πιθανότατα, όμως το πραγματικό ερώτημα είναι τι κάνουν τα ελληνικά ΜΜΕ για να ενημερώσουν και να εκπαιδεύσουν τους πολίτες σχετικά με τις νέες τεχνολογίες και το τι υπάρχει εκεί έξω.

Για παράδειγμα, το τελευταίο σχετικό με το Internet άρθρο που διάβασα στον ελληνικό Τύπο ήταν αυτό, το οποίο δημοσιεύτηκε στο φύλλο της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας στις 3 Ιουνίου 2007. Το συγκεκριμένο άρθρο αφορούσε το κάλεσμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τη Google, σχετικά με τη συμπεριφορά της τελευταίας ως προς τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών. Αν ήμουν ένας άπειρος χρήστης του Διαδικτύου (ή ακόμα χειρότερα αν δεν ήμουν χρήστης), θα είχα τρομάξει από τις πρακτικές της ”μοχθηρής” Google που αποθηκεύει τα προσωπικά μου δεδομένα και γνωρίζει τα πάντα για μένα.

Η εικόνα που περνάει το άρθρο για τη Google είναι αυτή της ανεύθυνης και ”κακιάς” εταιρίας που μας παρακολουθεί και συλλέγει πληροφορίες ανεξέλεγκτα. Η αλήθεια όμως είναι ότι οι πληροφορίες που συλλέγει η Google είναι είτε τεχνικές (IP address, λειτουργικό σύστημα, ώρα σύνδεσης) είτε σχετικές με τις αναζητήσεις του κάθε χρήστη έτσι ώστε να μπορεί να του σερβίρει πιο συναφείς διαφημίσεις. Η στοχευμένη διαφήμιση είναι ο λόγος παρακράτησης αυτών των δεδομένων, και όχι κάποιος απώτερος ”σκοτεινός” σκοπός, όπως αρέσκονται να πιστεύουν οι διάφοροι συνωμοσιολόγοι. Εξάλλου η στόχευση γίνεται ανώνυμα, βάσει των ενδιαφερόντων του χρήστη όπως αυτά αποτυπώνονται από τις αναζητήσεις του και το περιεχόμενο των ιστοσελίδων που επισκέπτεται.

Στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας συμπεριλαμβανόταν και ένα πινακάκι με διάφορες υπηρεσίες της Google και τα προσωπικά δεδομένα που συλλέγει η εταιρία από την κάθε υπηρεσία. Εκεί υπήρχε παραπληροφόρηση στο έπακρο, που σε κάποια σημεία άγγιζε τα όρια του γελοίου. Μάθαμε λοιπόν ότι μέσω του YouTube και του Picasa η Google έχει πρόσβαση σε προσωπικά video και φωτογραφίες του χρήστη (και μαζί με τη Google άλλα μερικά δισεκατομμύρια χρηστών του Διαδικτύου, αλλά αυτό δεν το λέμε). Μέσω του GMail η εταιρία έχει κατάλογο της αλληλογραφίας μας (όπως συμβαίνει και με κάθε άλλο πάροχο υπηρεσιών email άλλωστε). Μάθαμε ακόμα ότι μέσω του Orkut η Google γνωρίζει το όνομα, τη διεύθυνση και την οικογενειακή μας κατάσταση. Ούτε λέξη για το γεγονός ότι το Orkut είναι social network, ότι ο κάθε χρήστης βάζει στη σελίδα του ό,τι δεδομένα θέλει αυτός, ότι τα προφίλ των χρηστών είναι προσβάσιμα από οποιονδήποτε και όχι μόνο από τη Google, ή ότι το online social networking είναι ένα από τα μεγαλύτερα trends παγκοσμίως! Το καλύτερο σας το φύλαξα για το τέλος: σε περίπτωση που δεν το γνωρίζατε, μέσω του Google Calendar η Google μαθαίνει το ”πρόγραμμα ζωής και εργασίας” των χρηστών. Ναι, είναι πολύ σημαντικό για τη Google να ξέρει ότι στις 6 έχω ραντεβού στον οδοντίατρο!