Φαίνεται ότι όλοι πλέον έχουν ένα (τουλάχιστον) προφίλ στο δημοφιλές site κοινωνικής δικτύωσης. Φίλες και φίλοι, συμμαθητές από το δημοτικό, τα ξαδέρφια και οι θείες από το χωριό. Όλοι λατρεύουν να κάνουν status updates, να ανεβάζουν φωτογραφίες από τις διακοπές, να παίζουν παιχνιδάκια της κακιάς ώρας και να περνούν ατελείωτες ώρες στη δουλειά προσέχοντας μην περάσει το αφεντικό και δει την οθόνη τους (άλλωστε το social networking έχει χαρακτηριστεί και social not working). Μπορεί όμως να έρθει μια νέα υπηρεσία από το πουθενά και να εκθρονίσει το Facebook?
Καθόλου απίθανο, άλλωστε έχει συμβεί και στο παρελθόν. Μπορεί οι Έλληνες να έμαθαν την online κοινωνική δικτύωση από το Facebook, όμως η αλήθεια είναι ότι προϋπήρχαν αρκετές αντίστοιχες υπηρεσίες όπως το Classmates, το Friendster και βέβαια το MySpace που ήταν ο ηγέτης στην αγορά μέχρι να έρθει η απογείωση του Facebook. Πολλοί αναφέρουν το Twitter ως το next big thing που μας έχει πάρει τα μυαλά αλλά η αλήθεια είναι ότι το Facebook και το Twitter έχουν τόσα κοινά όσα και η Μόνικα με την Κατερίνα Στανίση. Το Twitter είναι microblogging πλατφόρμα και θα μπορούσε να συγκριθεί μόνο με τα status updates του Facebook.
Η αλήθεια είναι ότι η γιγάντωση του Facebook έχει δημιουργήσει ανυπέρβλητα εμπόδια εισόδου για νέους παίχτες στο συγκεκριμένο industry. Φιλόδοξοι 20χρονοι με γκαράζ στην Καλιφόρνια, τα νέα είναι άσχημα για σας. Με δύο λέξεις: network effect. Στην επιστήμη της Κοινωνιολογίας της Τεχνολογίας υπάρχει το εξής αξίωμα (με το οποίο ήταν ερωτευμένοι οι καθηγητές μου στο LSE): όσο μεγαλώνει ένα δίκτυο, ταυτόχρονα αυξάνεται και η αξία της ιδιότητας του μέλους αυτού του δικτύου, και άρα προσελκύονται συνεχώς νέα μέλη. Με απλά λόγια, το γεγονός ότι όλοι οι γνωστοί σου είναι στο Facebook σε δένει εκεί και σε αποτρέπει από το να μεταπηδήσεις σε μια άλλη υπηρεσία που πιθανώς είναι καλύτερη αλλά θα έχεις προφίλ μόνο εσύ και ο κούκος.
Υπάρχει ελπίδα λοιπόν για τους επίδοξους ανταγωνιστές? Υπάρχει, και μάλιστα διπλή. Κατ’ αρχήν, το ίδιο αξίωμα θέτει ένα όριο σε κάθε δίκτυο, πέρα από το οποίο η προσθήκη ενός νέου μέλους μειώνει αντί να αυξάνει την αξία της ιδιότητας του μέλους. Αυτό συμβαίνει κυρίως εξαιτίας του θορύβου (κάθε μορφής) που προκαλείται από τον υπερβολικά μεγάλο αριθμό των συμμετεχόντων στο δίκτυο. Πόσοι γνωστοί σας έχουν απενεργοποιήσει τα προφίλ τους στο Facebook επειδή είχαν βαρεθεί να απαντάνε σε friend requests, pokes, invitations σε εφαρμογές, παιχνίδια, groups και pages? Η δεύτερη πηγή ελπίδας είναι το λεγόμενο Data Portability Project. Πρόκειται για μία διαδικτυακή πρωτοβουλία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των χρηστών, σύμφωνα με την οποία ο καθένας έχει την ιδιοκτησία των δεδομένων του (συμπεριλαμβανομένων των friends, φωτογραφιών, posted items, κλπ) και μπορεί να τα παίρνει μαζί του όταν εγκαταλείπει μια υπηρεσία και εγγράφεται σε μία άλλη. Το Facebook είναι υποστηρικτής του Data Portability Project, παρ’ όλα αυτά η πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα και κανείς δεν γνωρίζει πώς ακριβώς θα εξελιχθεί.
Ποια είναι λοιπόν η απάντηση στο ερώτημα του τίτλου? Η πιθανότερη απάντηση μοιάζει να είναι …μετά το Facebook, το χάος.
*Photo by mandiberg.
Αλέξανδρε, πολύ ενδιαφέρον το post σου που δίνει αφορμή για συζήτηση. Εγώ λέω λοιπόν να την ανοίξουμε…
Έχω την αίσθηση ότι η υπόθεση εργασίας (δεν υιοθετώ τον όρο αξίωμα σε τέτοιες αναλύσεις) του network effect παραμένει το mainstream (LSE γαρ… αλλά κυρίως σε USA) στο χώρο του network analysis – προσέγγιση την οποία όμως δεν γνωρίζω καλά. Γνωρίζω όμως καλύτερα κάποιες βασικές αρχές πάνω στις οποίες βασίζεται η εν λόγω προσέγγιση.
Για να μην το πολυλογώ, πρόκειται για τη θέση ότι κάθε πορεία ολοκλήρωσης συνεπάγεται και μια αντίστοιχη πορεία διαφοροποίησης. Στο βαθμό λοιπόν που μπορούμε να πούμε ότι έχει διαμορφωθεί μια κατάσταση με το facebook όπου οι περισσότεροι έχουν σχηματίσει μια άποψη (social construction of reality) περί του τι είναι το social networing, είναι αναμενόμενο να υποθέσουμε ότι αυτό δημιουργεί εξ αντικειμένου τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών ή περιοχών κοινωνικής δικτύωσης.
Δεν είναι τυχαίο οπότε ότι εδώ και κανα δυο μήνες (γι’ αυτό δεν έχω πρόχειρο το link) διάβασα σε blog για μια έρευνα που παρουσίαζε μια τάση φυγής των πολύ νέων ηλικιακά χρηστών του facebook. Η ερμηνεία που δίνονταν είναι ότι η μαζική είσοδος των 30άρηδων καθιστούσε το facebook, too mainstream για αυτούς.
Και μια διευκρίνιση. Άλλο οι διαπιστώσεις, οι εικασίες και οι υποθέσεις εργασίας από τους όποιους μελετητές και αναλυτές, και άλλο πράγμα οι start-up ιδέες από φιλόδοξους ανθρώπους, developers και entrepreneurs – οι οποίοι θα είναι και αυτοί που θα δημιουργήσουν την όποια επόμενη πετυχημένη πλατφόρμα.
Ευάγγελε,
Το σχόλιό σου είναι εξαιρετικό όπως πάντα.
Η αλήθεια είναι ότι το Facebook δεν τους ευχαριστεί όλους. Αυτό που γράφεις για τους πολύ νέους χρήστες ίσως και να ισχύει, όμως δεν έχει πέσει στην αντίληψή μου. Ένα άλλο κοινό που μάλλον έχει αρχίσει να την κάνει είναι αυτό των geeks, που πλέον χρησιμοποιεί τακτικά και το FriendFeed. Ο περισότερος κόσμος έχει ρυθμίσει το περιεχόμενο του Facebook ώστε να δημοσιεύεται και στο FriendFeed επομένως δεν θα έλεγα ότι οι δύο υπηρεσίες είναι ανταγωνιστικές αλλά είναι μάλλον συμπληρωματικές.
Ισχύει αυτό που γράφεις ότι το Facebook είναι πολύ mainstream, αυτό άλλωστε είναι που τονίζω κι εγώ στο άρθρο μου. Ακριβώς εξαιτίας αυτής της μαζικότητας θεωρώ ότι καθίσταται δύσκολη η μετακίνηση όλων αυτών των χρηστών σε κάποια άλλη, ανταγωνιστική υπηρεσία.
Anyway, εδώ θα είμαστε και θα τα συζητάμε.